Παραμυθόγραμμα Ιανουαρίου 2014 και Σκέψεις για τον Χρόνο

Καλημέρα σας και κατ’ αρχήν, να σας ευχηθώ καλή χρονιά – ειδικότερα, καλύτερη από την προηγούμενη. Μπορεί η αλλαγή να σας βρήκε καλά, μπορεί όχι τόσο καλά, μπορεί… απολύτως συνηθισμένα, παρόλο που ο κόσμος νοιώθει γενικά την ανάγκη είτε να βρίσκεται στριμωμγμένος σε κάποιον εορτασμό, είτε να κάνει κάτι που θα σηματοδοτήσει πώς θα είναι η υπόλοιπη χρονιά του – “όπως σε βρει ο χρόνος, έτσι θα τον περάσεις”.

2014-01-02 - Frost Giant by Unknown

* ΠΡΟΣΟΧΗ: Ακολουθεί εκτεταμένη έκθεση σκέψεων – όποιος δεν ενδιαφέρεται, πάει στο τέλος του κειμένου όπου βρίσκεται το Παραμυθόγραμμα *

Όσοι με γνωρίζουν, ξέρουν ότι δεν είμαι ιδιαίτερα δεισιδαίμων (παρόλο που η ευρύτερη ανασφάλεια των τελευταίων χρόνων το έχει αλλάξει αυτό σε έναν μικρό, σχετικά ασήμαντο βαθμό). Ωστόσο, φέτος βρέθηκα κατά σύμπτωση να περιμένω την αλλαγή μόνος στο σπίτι, οπότε βάλθηκα να μεταφράζω μισή ώρα πριν την αλλαγή, μέχρι μισή ώρα μετά, μπας και πείσω τον εαυτό μου να είναι λίγο πιο συνεπής με τις προθεσμίες της δουλειάς. Η αυθυποβολή κάνει θαύματα.

Τις τελευταίες μέρες έχω βρεθεί με αρκετούς φίλους και έχω κάνει αρκετές συζητήσεις που δεν συνηθίζω (πολιτικά στις 5:00 η ώρα το πρωί, για παράδειγμα). Ακούω αντικρουόμενες γνώμες, βλέπω φοβερή σύγχυση, βαθιά οργή, αλλόκοτη αισιοδοξία και απαισιοδοξία, εσωτερική, εξωτερική, σε κάθε δυνατό συνδυασμό. Από την άλλη, ειδικα στις γιορτές βλέπω όλη αυτή την ευχολογία και πάρα πολύ συχνά είναι σαφές ότι οι ευχές είναι αυτοαναφορικές, ακόμα και όταν απευθύνονται σε άλλους, ή τόσο γενικές που υποδηλώνουν την ελπίδα για μια “θεϊκή” (αντικαταστήστε με ό,τι προτιμάτε εδώ) παρέμβαση στα πάμπολλα προβλήματα  που μας κατακλύζουν.

Όλα αυτά τα κατανοώ και πολύ συχνά συμμετέχω σε αυτά, καθαρά διότι δεν θεωρώ ότι οι προσωπικές μου αντιλήψεις οφείλουν να τινάζονται στη μούρη του καθενός, στο όνομα κάποιας εσωτερικής εντιμότητας. Οι κοινωνικές συμβάσεις, που είτε κυριαρχούν, είτε δαιμονοποιούνται απόλυτα (συχνά δε, και τα δύο ταυτόχρονα), είναι η μοναδική λειτουργική μας ψευδαίσθηση ότι κάπως διαφέρουμε από τα υπόλοιπα ζώα. Προσωπικά δεν πιστεύω στην εγγενή καλοσύνη ή κακία των ανθρώπων. Όπως για όλα τα ζώα, οι βασικές κινητήριες δυνάμεις του ανθρώπου είναι η επιβίωση και η αναπαραγωγή. Όλα τα υπόλοιπα, καλά ή άσχημα, είναι τεχνητά κατασκευάσματα – το ότι ζούμε σε σπηλιές με θέρμανση και τρεχούμενο νερό, δεν σημαίνει ότι δεν παραμένουν σπηλιές ή ότι δεν παραμένουμε φυλές (και εννοώ σε μικροκλίμακα, όχι τον ανθρωπολογικό διαχωρισμό σε Καυκάσιους, Ασιάτες κλπ.).

Κατά συνέπεια και δεδομένου του πόσο λίγο χρόνο βρισκόμαστε πάνω σε αυτόν τον μικρό πλανήτη σαν είδος, είναι παράδοξο να μιλάει κανείς για “εξέλιξη”, πρόοδο” και άλλες τέτοιες χαριτωμένες λέξεις. Η ζωή στη Γη έχει ηλικία 3,6 δισεκατομμύρια χρόνια. Η εμφάνιση του “ανατομικά σύγχρονου ανθρώπου” χρονολογείται πριν από 200 χιλιάδες χρόνια. Ο χρόνος μας επί Γης αντισχτοιχεί σε 55 εκατομμυριοστά της ηλικίας των πρώτων ζωντανών οργανισμών – είναι αδύνατο να αντιληφθούμε εμπειρικά την ουσία της εξέλιξης στα ανθρώπινα πλαίσια, τη στιγμή που κάθε εξελικτικό ορόσημο απέχει τουλάχιστον μερικές δεκάδες εκατομμύρια χρόνια από το άλλο.

Στην γήινη – ούτε καν στην συμπαντική – κλίμακα των πραγμάτων, δεν είμαστε ούτε η φωτιά ενός σπίρτου – μάλλον πιο κοντά στη φευγαλέα σπίθα που πετάει το τσακμάκι ενός αναπτήρα, όταν δεν ανάβει.

Το ένα πράγμα που μας διαχωρίζει από τα υπόλοιπα ζώα είναι η ιστορική μνήμη, η ικανότητα μετάδοσής της, η διάθεση για αναζήτηση των χαμένων κομματιών της, οι ιστορίες μας – κατά μυστήριο τρόπο, μοιάζουμε ανίκανοι, όχι μόνο να μάθουμε από το παρελθόν, αλλά να αντιληφθούμε πόσο μικρό, πόσο κοντινό είναι αυτό το παρελθόν και πόσο ίδιο μένει. Βλέπουμε τον χώρο και τον χρόνο μέσα από το παραμορφωτικό πρίσμα δεκάδων, ίσως εκατοντάδων φυσαλίδων μέσα στις οποίες κινούμαστε, με πρώτη και καλύτερη εκείνη μέσα στην οποία ο ασήμαντος μικρόκοσμος του καθενός μας φαντάζει ολόκληρο Σύμπαν, με εμάς στο κέντρο του.

Δεν πειράζει. Αυτός ο λιγοστός, φευγαλέος χρόνος – σαν το τίναγμα του φτερού μιας πεταλούδας, σαν ένας φωτεινός κόκκος που σβήνει μόλις τον κλείσει την παλάμη του ο Θάνατος – είναι δικός μας. Δικός μας για να κάνουμε πράγματα που θεωρούμε σπουδαία, ή που άλλοι θεωρούν σπουδαία, δικός μας να τον σπαταλήσουμε, δικός μας να μείνουμε ακίνητοι αν θέλουμε – διότι όσο ακίνητοι κι αν μείνουμε, ο χρόνος προχωράει πάντοτε μπροστά, για όλους εμάς, για όλους όσους γνωρίζουμε, γνωρίσαμε, για όσους ακούσαμε, για όσους δεν υπήρξαν για μας ποτέ, παρά σε κάποια σελίδα, αφήγηση ή απομεινάρια φυλακισμένα στην πέτρα.

Από όσο ξέρουμε, ο χρόνος είναι γραμμικός, από το “τότε” στο “μετά” – δεν κάνει κύκλους. Η ιστορία κάνει κύκλους και η εμμονή των ανθρώπων στα ίδια μοτίβα αιτίου και αποτελέσματος είναι το μοναδικό πράγμα που μπορεί να δώσει οποιαδήποτε βάση σε οποιαδήποτε πρόβλεψη (πέρα από τα αστρικά φαινόμενα, αλλά αυτά είναι τόσο μακριά από τη φυσαλίδα μας). Επαναλαμβάνουμε τις ίδιες κινήσεις στον ίδιο χορό, απλά δεν βλέπουμε πάντοτε την αίθουσα από την ίδια γωνία.

Πολλοί οργίζονται ή απελπίζονται από αυτό κι εγώ ό ίδιος δεν έχω αποτελέσει εξαίρεση. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια, όσο παράδοξο κι αν συνεχίζει να μου φαίνεται, το βρίσκω οικείο, παρήγορο, αγχολυτικό όταν νοιώθω τη φυσαλίδα μου να με πιέζει, να ασφυκτιώ – διότι όλα είναι θέμα αντίληψης και απόλυτες αλήθειες δεν υπάρχουν, οπότε η φυσαλίδα μπορεί να είναι φυλακή ή σπιτικό. Το βασικό είναι να ξέρεις ότι βρίσκεσαι μέσα της. Δεδομένου ότι τίποτε δεν είναι αδύνατο, μπορεί φυσικά αυτό το μοντέλο ύπαρξης να αλλάξει, αλλά στην ανθρώπινη ιστορία δεν έχει συμβεί ποτέ μέχρι τώρα – ίσως να μη συμβεί ποτέ, πριν προλάβουμε να εκλείψουμε ως είδος. Θα δείξει.

Σε αυτά τα πλαίσια, η φράση “και αυτό θα περάσει” (μια από τις αγαπημένες μου στα παραμύθια) παίρνει τελείως άλλες διαστάσεις – όχι μόνο θα περάσει, αλλά θα περάσει πριν προλάβεις ν’ ανοιγοκλείσεις τα μάτια σου. Ό,τι πεις έχει ξαναειπωθεί, ότι κάνεις έχει ξαναγίνει, “όλα αυτά ξανασυνέβησαν στο παρελθόν και όλα αυτά θα ξανασυμβούν στο μέλλον”, όπως ακούγεται συχνά στο BATTLESTAR GALACTΙCA, μια από τις καλύτερες κυκλικές ιστορίες.

Φυσικά, στο GALACTICA αφήνεται ανοιχτό το ενδεχόμενο ο κύκλος να σπάσει και όπως είπα, τίποτα δεν είναι αδύνατο.

Τα τελευταία τρία χρόνια ξεκίνησα το ταξίδι μου στον κόσμο της αφήγησης, ή τουλάχιστον της σύγχρονης αναβίωσής της. Πριν από αυτό, πέρασα μια αρκετά μεγάλη περίοδο κατά την οποία προτιμούσα να κοιμάμαι παρά να είμαι ξύπνιος. Στα τελευταία τρία χρόνια αυτή η κατάσταση αποτέλεσε την έμπνευση για τον “Άνθρωπο Που Ήθελε να Πεθάνει”. Στην πραγματικότητα, είχα στα σκαριά μια άλλη ιστορία πολύ πιο κοντά σε αυτήν την κατάσταση, αλλά δεν την ολοκλήρωσα ποτέ. “Ο Άνθρωπος Που Ήθελε να Πεθάνει” ήταν κάτι σαν το prequel, ένα είδος “αιτιολογικού μύθου” για το ότι δεν μπορεί να ήμουν ο μόνος, ότι αυτή η ακραία κατάσταση έχει συμβεί και σε κάποοιν άλλο (που ξέρω ότι έχει, αλλά ο περισσότερος κόσμος δεν μιλάει για αυτά τα πράγματα, στη λογική του “think positive” και άλλες τέτοιες αηδίες).

Σε κάθε περίπτωση, τα δύο τελευταία χρόνια ένοιωθα πιο ξύπνιος από ποτέ, παρόλο που ταυτόχρονα είχα γύρω μου μια ακόμα φυσαλίδα, αυτή ονειρική, γεμάτη ιστορίες και μοιρασμένες συγκινήσεις. Τη φυσαλίδα αυτή τη φαντάζομαι πάντα σαν καράβι. Όταν μπαρκάραμε με τις συνταξιδιώτισσές μου και αφού μας έγιναν οικεία τα ξύλα, τα πανιά του και τα ξάρτια, είχαμε την αίσθηση ότι ίσως να μην έφτανε ποτέ στον μακρινό του προορισμό. Ξέραμε ότι αυτός υπήρχε, αλλά φάνταζε μια μυθική ακτή, σαν του Οδυσσέα και του Σεβάχ, ή ακόμα και την πατρίδα των Ξωτικών του Tolkien. Δεν μας πείραζε. Υπήρχαν τόσα να δούμε σ’ αυτό το ταξίδι.

Μια μέρα, ξαφνικά θαρρείς, σαν να μην είχαν περάσει δύο χρόνια, φτάσαμε. Αρχικά δεν μπορούσαμε να το πιστέψουμε, ίσως δεν θέλαμε. Κάναμε σαν να μην ήταν εκεί η ακτή, σαν να μην ακούγαμε το κύμα να σκάει. Καθαρίσαμε το πλοίο μας, έπειτα επισκευάσαμε όποιες ζημιές μπορούσαμε να δούμε κι ύστερα όλο ψάχναμε κάτι ακόμα να κάνουμε, έναν λόγο ακόμα να μην βγούμε στη στεριά. Τελικά, οι συνταξιδιώτισσές μου άρχισαν να βγαίνουν στην ακτή – στην αρχή μία-μία κι ύστερα πολλές μαζί.

The White Ship by Verreaux

Αρχικά έμεινα πάνω στο πλοίο. Το είχα αγαπήσει αυτό το σκαρί κι ας ήξερα πως ήταν μερικές σανίδες του σαθρές, μερικές σανίδες σάπιες. Όταν η ησυχία έγινε πια εκκωφαντική, βγήκα απρόθυμα κι εγώ στην ακτή, αλλά δεν πήγα μακριά. Ξεμάκρυνα ίσα-ίσα μέχρι εκεί που έβλεπα το πανί του πλοίου να χάνεται στην ομίχλη, ίσα-ίσα μέχρι εκεί που έφταναν στ’ αυτιά μου οι φωνές ανθρώπων ή άλλων πλασμάτων που δεν έβλεπα – ακόμα δεν ξέρω. Είπα να κλείσω για λίγο τα μάτια μου και για πρώτη φορά κοιμήθηκα πάλι αλλόκοτα βαθιά. Δεν είναι όπως τότε, που τα έκλεινα και κατέβαλα κάθε προσπάθεια να μείνω κοιμισμένος, βυθισμένος στη λήθη. Είδα όμως πως κάθε φορά που τα κλείνω κοιμάμαι και λίγο περισσότερο, ξυπνάω λίγο δυσκολότερα.

Σύντομα πρέπει ν’ αποφασίσω αν θα σηκωθω, να εξερευνήσω αυτή τη μακρινή ακτή, ή θα κοιμηθώ εκεί μέχρι να πετρώσω – αν θα γίνω ακόμα ένα βραχάκι για να κάθονται οι διαβάτες και να λένε τα παιδιά πως, όταν το χτυπάει το φως της αυγής, μοιάζει με άνθρωπο.

Αφήνοντάς σας με αυτές τις σκέψεις, προχωρώ στο πρώτο Παραμυθόγραμμα του 2014!

Πέμπτη, 02/01, Έναρξη στις 11:30 – “Άστρα και Μύθοι” (ΝΟΗΣΙΣ, Παλαιά Οδός Χαριλάου-Θέρμης).

Σάββατο, 04/01, Έναρξη στις 17:00 – “Γενάρης με Παραμύθια για Παιδιά στο Βρυσάκι” (Βρυσακίου 17, Πλάκα).

Σάββατο, 04/01, Έναρξη στις 18:30 – “Παραμύθια στο Χοροστάσι” (Αίθουσα Διαλέξεων Χοροθεάτρου “Δόρα Στράτου”, Σχολείου 8, Πλάκα).

Κυριακή, 05/01, Έναρξη στις 11:30 – “Παραμύθια στο Χοροστάσι” (Αίθουσα Διαλέξεων Χοροθεάτρου “Δόρα Στράτου”, Σχολείου 8, Πλάκα).

Κυριακή, 05/01, Έναρξη στις 11:30 – Ανοικτή Συναντηση της Ερευνητικής Ομάδας Παραμυθιών (Εργαστήρι Μελέτης της Παιδικής Ηλικίας, Ιωάννου Φιλήμωνος 3, πίσω από την Αμερικάνικη Πρεσβεία – ΠΡΟΣΟΧΗ! Δείτε κι εδώ!).

Κυριακή, 05/01, Έναρξη στις 11:30 – “Άστρα και Μύθοι” (ΝΟΗΣΙΣ, Παλαιά Οδός Χαριλάου-Θέρμης).

Δευτέρα, 06/01, Έναρξη στις 20:00 – Αφήγηση Λαϊκών Παραμυθιών με Συνοδεία Μουσικής (“Pure Bliss”, Ρόμβης 24Α, Αθήνα).

Παρασκευή, 10/01, Έναρξη στις 21:00 – “Ερωτικές Ιστορίες του Αραβικού Κόσμου” (Μουσείο Ισλαμικής Τέχνης, Αγ. Ασωμάτων 22 και Διπύλου, Αθήνα)

Σάββατο, 11/01, Έναρξη στις 17:00 – “Γενάρης με Παραμύθια για Παιδιά στο Βρυσάκι” (“Βρυσάκι”, Βρυσακίου 17, Πλάκα).

Σάββατο, 11/01, Έναρξη στις 18:30 – “Παραμύθια στο Χοροστάσι” (Αίθουσα Διαλέξεων Χοροθεάτρου “Δόρα Στράτου”, Σχολείου 8, Πλάκα).

Σάββατο, 11/01, Έναρξη στις 18:00 – “Σταχτοπούτες του Κόσμου” (“Οξυγόνο”, Ολύμπου 81, Θεσσαλονίκη).

Κυριακή, 12/01, Έναρξη στις 11:30 – “Παραμύθια στο Χοροστάσι” (Αίθουσα Διαλέξεων Χοροθεάτρου “Δόρα Στράτου”, Σχολείου 8, Πλάκα).

Τετάρτη, 15/01, Έναρξη στις 20:00 (περίπου) – “Μια φορά κι έναν καιρό, ήταν και δεν ήταν…” (“Paralelo 33″, Αμφικτύονος 33. Θησείο).

Σάββατο, 18/01, Έναρξη στις 17:00 – “Μη φωνάζεις! Δε σσε Φοβάται Κανείς!” (“Βρυσάκι”, Βρυσακίου 17, Πλάκα).

Σάββατο, 18/01, Έναρξη στις 18:30 – “Παραμύθια στο Χοροστάσι” (Αίθουσα Διαλέξεων Χοροθεάτρου “Δόρα Στράτου”, Σχολείου 8, Πλάκα).

Σάββατο, 18/01, Έναρξη στις 19:00 – Αφήγηση Μαθητείας (Ηρακελιδών 11-13, Πεζόδρομος Θησείου).

Σάββατο, 18/01, Έναρξη στις 17:00 – “Ο Μαγικός Κήπος” (“ΦΙΞ in Art”, 26ης Οκτωβρίου 15, Θεσσαλονίκη).

Κυριακή, 19/01, Έναρξησ τις 11:00 – “Οδύσσεια” (Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, Τοσίτσα 1 και Πατησίων, Αθήνα).

Κυριακή, 19/01, Έναρξη στις 11:30 – “Παραμύθια στο Χοροστάσι” (Αίθουσα Διαλέξεων Χοροθεάτρου “Δόρα Στράτου”, Σχολείου 8, Πλάκα).

Κυριακή, 19/01, Έναρξη στις 12:00 – “Κάτω Σκαλί, Πάνω Σκαλί…” (Πολυχώρος “Διέλευσις”, Λέσβου 15 και Πόρου, Κυψέλη).

Κυριακή, 19/01, Έναρξη στις 16:30 – “Τα Παιδιά της Νύχτας” (“Baumstrasse”, Σερβιών 8, Βοτανικός, κοντά στο Σταθμό Μετρό “Μεταξουργείο”).

Παρασκευή, 24/01, Έναρξη στις 21:00 – “Δίχως να Ξέρεις Πώς και Πού” (Καφενείο “European Village”, Μοναστηρίου 140, Ακαδημία Πλάτωνος).

Σάββατο, 25/01, Έναρξη στις 11:00 – “Τι ‘ναι δίκιο, τι αδικία; Ας το πει μια ιστορία!” (Δημοτική Βιβλιοθήκη Περιστερίου, Σκρα 62 και Αδριανουπόλεως, Περιστέρι).

Σάββατο, 25/01, Έναρξη στις 17:00 – “Μη φωνάζεις! Δε σσε Φοβάται Κανείς!” (“Βρυσάκι”, Βρυσακίου 17, Πλάκα).

Σάββατο, 25/01, Έναρξη στις 18:30 – “Παραμύθια στο Χοροστάσι” (Αίθουσα Διαλέξεων Χοροθεάτρου “Δόρα Στράτου”, Σχολείου 8, Πλάκα).

Κυριακή, 26/01, Έναρξη στις 11:30 – “Παραμύθια στο Χοροστάσι” (Αίθουσα Διαλέξεων Χοροθεάτρου “Δόρα Στράτου”, Σχολείου 8, Πλάκα).

Κυριακή, 26/01, Έναρξη στις 12:00 – “Κάτω Σκαλί, Πάνω Σκαλί…” (Πολυχώρος “Διέλευσις”, Λέσβου 15 και Πόρου, Κυψέλη).

Κυριακή, 26/01, Έναρξη στις 20:00 – “Της Αγάπης τα Θολά Νερά” (“Βρυσάκι”, Βρυσακίου 17, Πλάκα).

Τετάρτη, 29/01, Έναρξη στις 19:00 – “Λαϊκά παραμύθια ενάντια στων σκοτεινών μνημονίων τις ψυχοφθόρες εποχές” (Πολυχώρος “Ίλιον”, Πατησίων και Τροίας 34).

Όλο τον Ιανουάριο, Έναρξη στις 21:00 – Αφήγηση Παραμυθιών στρο Καφενείο (Καφενείο “European Village”, Μναστηρίου 140, Ακαδημία Πλάτωνος).

Αυτά προς το παρόν. Όπως πάντα, αν έχετε κάτι να προσθέσετε, δεν έχετε παρά να αφήσετε ένα comment. Παραφράζοντας κάτι που μου είπε κάποτε ένας φίλος, για τη νέα χρονιά εύχομαι “Μπύρα, το αίμα των εχθρών μας και περισσότερη μπύρα!”

Με μάτια γλαρωμένα,

Α.Μ.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: