ΠΝΕΥΜΑΤΑ, της Ευθυμίας Ε. Δεσποτάκη (Εκδοσεις Mamaya)

Πνεύματα: Μια ιστορία της πικρής στροφήςΠνεύματα: Μια ιστορία της πικρής στροφής by Ευθυμία Δεσποτάκη
My rating: 5 of 5 stars

Πάει αρκετός καιρός που τελείωσα το βιβλίο της Ευθυμίας, όμως μόλις τώρα βρέθηκε λίγος χρόνος να γράψω κάποια λόγια. Θα ξεκινήσω με μια παραδοξότητα: στη δική μου αντίληψη, μια από τις μεγαλύτερες αρετές ενός βιβλίου φαντασίας, είναι να ‘ναι πιστευτό, πράγμα που αμέσως εγείρει ερωτήματα κι ενστάσεις όπως, “μα δράκοι, μαγεία, τέρατα κλπ. κλπ.” Δεν το εννοώ όμως έτσι. Το εννοώ στα πλαίσια της ρήσης: “όλα τα παραμύθια είναι ψέματα κι όλα λένε την αλήθεια”. Το ζήτημα, λοιπόν, δεν είναι αν τα γεγονότα είναι αληθινά η αληθοφανή, αλλά αν η όποια, όσο κι εξωφρενική τους περιγραφή, περικλείει μια ή περισσότερες αλήθειες, τις οποίες υπηρετεί ο συγγραφέας.

Τα “Πνεύματα” της Ευθυμίας Δεσποτάκη το κάνουν αυτό με ιδιαίτερη ευσυνειδησία. Ο κόσμος, μια φαντασιακή αντανάκλαση της Ελληνιστικής Περιόδου των Επιγόνων, δεν είναι απλά θεμελιωμένος πέτρα-πέτρα κατά τρόπο που πείθει η ύπαρξή του, αλλά ενταγμένος σ’ ένα κοσμογονικό πλαίσιο που επιτρέπει να έχει πραγματικά υπάρξει, ή να υπάρξει όταν ο κόσμος μας βρεθεί σε μια επόμενη, δική του Πικρή Στροφή.

Οι χαρακτήρες, έπειτα, δεν υπάρχει καμία στιγμή που δίνουν την αίσθηση ότι είναι προϊόντα “αυτόματης γένεσης”, αλλά έχουν δομηθεί και παρουσιάζονται σαν προϊόν των εμπειριών τους: δεν είναι ηθοποιοί που απλά βγαίνουν στη σκηνή για λίγες σελίδες, προς τέρψιν του αναγνώστη κι ύστερα επιστρέφουν σαν ανδρείκειλα σε κάποιο αποθηκευτικό χώρο, περιμένοντας την επόμενη παράσταση. Έχουν σάρκα και οστά, πόνους, πίκρες και σώψυχα που πρέπει πρώτα να αποδεχτούν και ν’ αντιμετωπίσουν οι ίδιοι, πριν μπορέσουν ν’ ανοιχτούν μεταξύ τους, όταν κι εφ’ όσον είναι δυνατόν να συμβεί.

Οι θεοί, τέλος, που αποτελούν μια ξεχωριστή κατηγορία από τους υπόλοιπους χαρακτήρες, αντανακλούν, κατ’ εικασία δική μου, δύο ιστορικές και φιλοσοφικές προσεγγίσεις. Οι γνώριμοι θεοί, όπως οι θεοί του αρχαιοελληνικού κι ελληνιστικού κόσμου, δεν δρουν απλά “ανθρώπινα”, αναγνωρίσιμα, αλλά κυριολεκτικά περπατούν ανάμεσα στους ανθρώπους, μονάχα κατ’ επίφασιν κρυμμένοι. Κατ’ ουσία, αντανακλούν την ίδια την ανθρωπότητα που τους λατρεύει. Οι άλλοι θεοί όμως, οι μη γνώριμοι, είναι ανεξιχνίαστοι, οδηγούν με την ίδια ευκολία στην έκσταση ή στην τρέλα, είναι φαινομενικά συνάμα παντογνώστες και ανόητοι, όπως αυτό φαίνεται στα μάτια των θνητών, που πασχίζουν να ερμηνέψουν τις βουλές τους με ακατάλληλα εργαλεία.

Σε τελική ανάλυση, πέρα από αυτά και άλλα πολλά στοιχεία που διέπουν τη δομή και την πλέξη του κόσμου, το βιβλίο είναι επίσης μια καλοφτιαγμένη περιπέτεια, όπου ένας κατά περίπτωση κυνικός, φιλάργυρος, ευφυής, , αφοσιωμένος και με χαμηλή αυτοεκτίμηση νεαρός, πρέπει να μάθει πώς να γδυθεί την ψυχολογική αρματωσιά με την οποία τον έχουν φορτώσει οι ταλαιπωρίες του, να πάψει να βλέπει τον κόσμο άσπρο-μαύρο και να διεκδικήσει τη θέση του σαν οντότητα ανεξάρτητη από κηδεμόνες, αρχόντισσες, μάγισσες και θεούς.

Αν μη τι άλλο, αν απολαμβάνετε να περιδιαβαίνετε κόσμους γεμάτους όψεις, μυρωδιές και απολαύσεις, που από τις λέξεις στο χαρτί και διαμέσω του νου γαργαλούν φασματικά τις αισθήσεις, προτείνω αυτό το βιβλίο ανεπιφύλακτα.

A.M.

View all my reviews

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: